ISO 9001:2015

ISO 9001:2015
Kalite Yönetim Sistemleri

ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemleri

ISO 14001:2015

ISO 14001:2015
Çevre Yönetim Sistemleri

ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemleri

IATF 16949:2016

IATF 16949:2016
Otomotiv Sektörü Kalite Yönetim Sistemleri

IATF 16949:2016 Otomotiv Sektörü Kalite Yönetim Sistemleri

ISO 45001:2018

ISO 45001:2018
İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi

ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi

ISO 22000:2005

ISO 22000:2005
Gıda Güvenlik Yönetim Sistemi

ISO 22000:2005 Gıda Güvenlik Yönetim Sistemi

ISO 27001:2013

ISO 27001:2013
Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi

ohsas Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi

ISO 20000:2011

ISO 20000:2011
Bilgi Teknolojileri Hizmet Yönetim Sistemi

ISO 20000:2011 Bilgi Teknolojileri Hizmet Yönetim Sistemi
Gelişim Yönetim Sistemleri A.Ş. Kalite Yönetim Sistemleri Danışmanlığı İletişim

ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemi'nin Getirdiği Değişiklikler

ISO 14001:2015 standardı, ANNEX SL formatı dikkate alınarak hazırlanmıştır. Standart, artık 10 ana maddeden oluşmaktadır.


Çevre politikası ile uyumlu olarak çevre yönetim sisteminin beklenen sonuçlarını aşağıdakileri kapsar:

  • Çevresel performansın artırılması;
  • Uyum yükümlülüklerinin karşılanması;
  • Çevresel hedeflere ulaşılmasıdır.

Çevre yönetim sistemi terim ve tarifleri 4 alt başlık altında toplanmıştır. ISO 14001:2004'de 20 tanım mevcut iken ISO 14001:2015 standardında 33 tanım bulunmaktadır. Tetkikçi, Çevre hedefi (target), Doküman, Kayıt ve Önleyici faaliyet tanımları ISO 14001:2015 standardından çıkarılmıştır. 20 adet yeni tanım eklenmiş, diğer tanımlarda da değişiklikleri olmuştur.


Eklenen en önemli tanımlar şu şekilde özetlenebilir:

  • Dokümante bilgi (Doküman ve Kayıt yerine bu tanım eklenmiştir),
  • Çevresel durum
  • Uyum yükümlülükleri (Daha önce yasal ve diğer gereklilikler olarak belirtiliyordu),
  • Risk ve Fırsatlar
  • Hayat çevrimi (Yaşam döngüsü)
  • Dış kaynak kullanımı (outsourced process)

ISO 14001:2015 Kuruluşun ve çerçevesinin (context) anlaşılmasını beklemektedir. Kuruluştan, amacı ile ilgili ve çevre yönetim sisteminin güdülen sonuçlarına ulaşma yeteneğini etkileyebilecek iç ve dış konuları belirlemeli istenmektedir. Kuruluştan bir diğer beklenti, ilgili tarafları, ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerini ve bunlardan hangilerine uymak durumunda olduğunu belirlemesidir.


ISO 14001:2015 Standardına Liderlik ana başlık olarak eklenmiştir. Liderlik altında yer alan Liderlik ve Taahhüt alt başlığında üst yönetimden beklentiler ele alınmaktadır. Bu konuların bazıları yönetim sistemi içinde delege edilebilmekle beraber Çevre yönetim sisteminin etkinliğinin sorumluluğunun üst yönetime ait olduğu belirtilmektedir.


Standardın 2015 yayınında, Çevre politikası içinde kirliliği önleme taahhüdünden çok daha geniş olan çevrenin korunması taahhüdü istenmektedir. Daha önce politikada Yasal ve diğer gerekliliklere uyma taahhüdü istenmekteydi, şu anda bu taahhüt uyum yükümlülüklerine uyma olarak değiştirilmiştir. Ancak aynı şartı ifade etmektedir.


Standardın 2015 yayınında yönetim temsilcisi atama şartı kaldırılmıştır. Üst yönetimden, çevre yönetim sisteminin standardın şartlarına uyması ve performansın üst yönetime raporlanması için sorumluluk ve yetkileri belirlemesi istenmektedir. ISO 14001:2004 Standardında görev, yetki ve sorumlulukların yazılı olma şartı kaldırılmıştır.


Kuruluşun, çevre yönetim sistemini planlarken

  • kuruluşun çerçevesi
  • ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerinden uymak zorunda oldukları
  • çevre yönetim sistemi kapsamı

dikkate alması, çevre boyutları ve uyum yükümlülükleri ile ilgili risk ve fırsatları belirlemesi beklenmektedir.


Kuruluş, yönetmesi gereken riskler ve fırsatlar için dokümante bilgiyi muhafaza etmelidir. Yine, risk ve fırsatları adreslemek için faaliyetler başlığı altında yer alan konuların yönetimi için ihtiyaç duyulan proses(lerin) planlandığı gibi yapıldığı konusunda güvenceyi temin edecek dokümante bilgiyi de muhafaza etmelidir.


Çevre boyutlarını belirlerken ve değerlendirirken kuruluşun yaşam döngüsünü dikkate alması gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, aşağıdakiler ile ilgili dokümante bilgi muhafaza etmelidir:

  • çevre boyutları ve bağlı çevresel etkiler
  • önemli çevre boyutlarını belirleme için kullanılan kriterleri
  • önemli çevre boyutları

Kuruluşun, uyum yükümlülükleriyle ilgili dokümante bilgiyi muhafaza etmesi bir şart olarak belirtilmiştir. Ayrıca, uyum yükümlülükleri kuruluş için riskleri ve fırsatları da ortaya koyabilir.


Kuruluştan bir diğer beklenti, önemli çevre boyutlarını, uyum yükümlülüklerini, belirlenmiş riskler ve fırsatlarını yönetmek için faaliyetlerini planlamasıdır.


İlgili fonksiyon ve seviyelerde, kuruluşun önemli çevre boyutlarını, bağlı uyum yükümlülüklerini, riskleri ve fırsatlarını dikkate alarak çevre hedeflerini oluşturması beklenmektedir. Bunlar dokümante bilgi olarak muhafaza edilmeli. Çevre hedeflerine yönelik faaliyetler planlanmalıdır (2004 yayınında program olarak belirtilmiştir).


Standardın 2015 yayınında, çevre hedeflerine nasıl ulaşacağını planlarken, daha önce programda belirtilen maddelere ek olarak hangi kaynakların gerekeceği ile ölçülebilir çevresel hedeflere ulaşmada gidişatın izlenmesi için göstergeler dahil sonuçların nasıl değerlendirileceğinin de belirlenmesi istenmektedir.


Destek ana başlığı yeni eklenmiş olup, Kaynaklar, Yetkinlik, Farkındalık, İletişim ve Dokümante Bilgi şartları bu ana başlık altında ele alınmaktadır.
Kuruluştan, yeterliliğin delili olarak uygun dokümante bilgiyi tutması beklenmektedir.


Kuruluştan, ÇYS ile ilgili iç ve dış iletişim için ihtiyaç duyduğu prosesi(leri) oluşturması, uygulaması ve muhafaza etmesi istenmektedir:

  • ne hakkında iletişimde bulunacağı;
  • ne zaman iletişimde bulunacağı;
  • kiminle iletişimde bulunacağı;
  • nasıl iletişimde bulunacağı.

İç iletişim prosesi(leri), kuruluşun kontrolü altında iş yapan personelin sürekli iyileşmeye katkısını sağlamayı güvence altına almalıdır.


İşletme ana başlığı altında Operasyonel Planlama ve Kontrol ile Acil durumlara hazırlık ve müdahale başlıkları yer almaktadır.

Prosesler için işletme kriterlerinin belirlenmesi ve bu işletme kriterlerine göre proseslerin kontrolü beklenmektedir. Kontrollerin, mühendislik kontrollerini ve prosedürleri içereceği not olarak belirtilmiştir. Kontroller için ortadan kaldırma, yerine koyma, idari kontroller hiyerarşisinin uygulanabileceği belirtilmiştir. Bu başlık altında, ayrıca değişikliklerin kontrolü ve istenmeyen değişikliklerin etkisini azaltmak için faaliyetlerin yapılması istenmiştir. Dışarıya verilen proseslerin kontrol ettiğinden veya etki edildiğinden emin olunmalıdır. Uygulanacak kontrolün ve etkinin tipi ve derecesi çevre yönetim sistemi içinde tanımlanmalıdır. Proseslerin planlandığı gibi yürütüldüğünü güvence altına almak için ihtiyaç gördüğü kadar dokümante bilgiyi muhafaza etmelidir. Yaşam döngüsü perspektifi ile ham madde temininden, tasarım, üretim ve hizmetin sunumu dahil, depolama, taşıma, kullanım sonu muamele ve bertaraf aşamalarındaki kontroller belirlenmelidir..


Acil durumlara hazırlık ve müdahale maddesinde en dikkat çekici değişiklik, acil durumlara hazırlık ve müdahale bilgisinin ve eğitiminin kontrolü altında çalışan personel dahil ilgilenen ilgili taraflara sağlaması istenmektedir.


Performans değerlendirme ana başlığı altında İzleme, ölçme, analiz ve değerlendirme; İç tetkikler ve yönetimin gözden geçirmesi alt başlıkları yer almaktadır.


Çevresel performansın izlenmesi, ölçülmesi, analiz edilmesi ve değerlendirilmesi beklenmektedir. Bunun için aşağıdakilerin belirlenmesi istenmektedir:

  • neyin izlenmesi ve ölçülmesi gerektiğini;
  • geçerli sonuçları garanti etmek için, uygunsa, izleme, ölçme, analiz ve değerlendirme metotlarını;
  • Kuruluşun çevresel performansını değerlendireceği kriterleri ve uygun göstergeleri;
  • İzleme ve ölçmenin ne zaman yapılacağını;
  • İzleme ve ölçme sonuçlarının ne zaman analiz edileceğini ve değerlendirileceğini.

İç tetkik programı oluştururken, ilgili prosesin çevresel önemi ve önceki tetkiklerin sonuçlarının yanı sıra kuruluşu etkileyen değişikliklerin de dikkate alınması beklenmektedir.


Yönetimin gözden geçirmesine, standardın 2004 revizyonuna ek olarak aşağıdaki girdiler de eklenmiştir:

  • değişiklikler
    • çevre yönetim sistemi ile ilgili iç ve dış konular,
    • uyum yükümlülükleri dahil ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentileri,
    • önemli çevre boyutları;
    • riskler ve fırsatlar
  • kaynakların yeterliliği

Yönetimin gözden geçirme çıktıları ile daha detaylı olarak aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:

  • çevre yönetim sisteminin uygunluğu, yeterliliği ve etkinliğinin devamına ilişkin sonuçlar;
  • sürekli iyileşme fırsatlarını ile ilgili kararlar;
  • kaynaklar dahil çevre yönetim sisteminde herhangi bir değişiklik ihtiyacı;
  • çevresel hedeflere ulaşılamadığı zaman ihtiyaç duyulan faaliyetler;
  • çevre yönetim sisteminin diğer iş proseslerine entegrasyonunu geliştirmek için fırsatlar, ihtiyaç varsa;
  • kuruluşun stratejik yönü için herhangi bir olası sonuç.

ISO 14001:2015 Standardının son ana başlığı olan İyileştirme kapsamında yer konulardan en kritik olan artık "Önleyici faaliyet" kavramının geçmemesidir. Standartta, önleyici faaliyet bir şart olarak çıkarılmış olmasına rağmen riskler ve fırsatların belirlenmesi ve faaliyetlerin planlanması beklendiğinden aslında kapsanmaktadır.



Tülin Pervan DİKENER
Ekim 2015





Kullanım Şartları | Gizlilik | Fikri Mülkiyet | Web Master | Telif Hakkı © 1999-2019 Gelişim Yönetim Sistemleri A.Ş. Tüm Hakları Saklıdır.

Web Tasarımı ve İçerik Yönetim Sistemi ProData Bil.Yaz.Don.Ltd.Şti. tarafından yazılmaktadır.